Kerim Rota: Muhasebe tekniğiyle enflasyona endeksli tahvil faizi riski nasıl gizleniyor?

featured
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Merkezi idarenin iç borcunda sabit faizli stokun hissesi azalırken, değişken ve TÜFE’ye endeksli borçlarda sert yükseliş devam ediyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın bilgilerine nazaran Mart itibariyle merkezi idarenin toplam iç borcu 1 trilyon 483 milyar liraya yükseldi. Bunun 740 milyar TL’si sabit faizli araçlardan, 743 milyar TL’si değişken ve TÜFE’ye endeksli araçlardan oluştu. Böylece 2010’dan bu yana birinci sefer sabit faizli borcun hissesi %50’nin altına indi.Değişken faizli kısmın %50’nin üzerine çıkmış olması, Hazine’nin borç yükü üzerinde riskler yaratırken faiz basıkısı da oluşturmakta.

Türk Lirası cinsi borçlanmada sabit faizle borçlanma oranı daha da düşük. Hazine bilgilerine nazaran 1 trilyon lirayı aşan TL borç stokunun yalnızca yüzde 44’ü sabit faizli. Mart ayında Döviz dahil 3 trilyon liranın üzerine toplam borç içindeki sabit faizli Türk Lirası borçlanmanın hissesi da %15’in altında.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın dün yayımladığı datalara nazaran, 2021 yılı Ağustos ayı sonunda 722 milyar TL olan iç borçlar için ilerideki ödenecek faizlerin toplamı, Mart 2022’de 1 trilyon 743 milyar TL’ye yükseldi ve birinci kere iç borç stokunu aşmış oldu.

Böylelikle, Hazine’nin vatandaşlardan toplayacağı vergilerle ödeyeceği faiz yükü, yalnızca 7 ayda 1 trilyon 21 milyar TL artmış oldu.

Temel nedeni enflasyona endeksli tahviller

Tecrübeli bankacı Kerim Rota, bu artışın en değerli nedeninin, bankaların sahipliğinde olan enflasyona endeksli tahvillerin yarattığı faiz yükü olduğunu söyledi.

TCMB siyaset faizini %19’dan %14’e indirirken, TÜİK’in açıkladığı tüketici enflasyonu da %19,25’ten %61,14’e yükseldi. Bu yükseliş, yalnızca sabit faizli tahvil faizlerini değil, enflasyona endeksli tahviller için ödenecek faiz yükünün de süratle tırmanmasına neden oldu.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçiş öncesinde Haziran 2018’de 348 milyar TL olan Hazine’nin iç borç faiz yükü, ortadan geçen dört yıldan kısa müddette beşe katlanmış oldu.

Kelam konusu dört yılda, merkezi idare borç stoku da 970 milyar TL’den 3 trilyon 109 milyar TL’ye yükseldi.

screenshot 241

Borç Stoku içinde görünmüyor

Martta 1 trilyon 483 milyar TL’ye ulaşan merkezi idare iç borç stoku içinde enflasyona endeksli tahvil stoku 368 milyar TL düzeyinde bulunuyor. Toplam iç borç stoku içinde enflasyona endeksli tahviller, yüzde 24,8’lik hisseye sahip lakin bu tahvillerin yarattığı faiz yükü, buz dağının görünmeyen kısmını oluşturuyor.

Gelecek Partisi Ekonomiden Sorumlu Genel Lider Yardımcısı da olan Rota, muhasebe tekniğiyle enflasyona endeksli tahvil faizi riskinin nasıl gizlendiğini şu örnekle anlatıyor:

“Mayıs 2021’de 100 TL’ye ihraç edilmiş olan 10 yıl vadeli enflasyona endeksli tahvilin fiyatı, Mayıs 2031’e kadar yıllık yüzde 20 enflasyon olması durumunda, vadeden bir gün evvel 832 TL’ye yükselmiş olacak. O güne kadar da borç stokunda bu tahvile ilişkin borç yalnızca 100 TL olarak görünecek. Vade günü geldiğinde Hazine yatırımcıya 100 TL anapara ve 732 TL enflasyon farkı ödeyecek.”

Bankalara yarıyor

Bankaların net devir kârı yılın birinci iki ayında yüzde 323’lük olağan dışı artışla 9,2 milyar TL’den 39 milyar TL’ye yükselirken, bu artışta enflasyona endeksli tahvillerin rolü öne çıkmıştı.

Birinci faktörün, bankaların yüksek faiz marjına sahip olmaları olduğuna işaret eden bankacılar, Merkez Bankası’nın siyaset faizinin yüzde 14 olduğuna ve bankaların yüzde 16-17 ile TL mevduat toplayıp yüzde 25’in üzerinde faizle kredi verdiğine dikkat çekmişti.

Bankaların kâr artışında işaret edilen ikinci temel faktör, enflasyonla birlikte Hazine’ye verdikleri borç karşılığında aldıkları faizlerin de süratle artması olmuştu.

Enflasyondaki artışla birlikte bankaların son devirde yük verdiği enflasyona endeksli tahvillerin getirileri artıyor.

Gerçekten, bankaların menkul bedellerden aldığı faiz geçen yılın birinci iki ayında 15,6 milyar TL iken, bu sene tıpkı devirde 41,4 milyar TL’ye yükselmişti.

Rota, bankaların yazdıkları faiz gelirinin neredeyse hepsinin şimdi tahsil edilmemiş faizlerden oluştuğuna işaret ediyor.

Sözcü, Hazine Maliye Bakanlığı

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
Kerim Rota: Muhasebe tekniğiyle enflasyona endeksli tahvil faizi riski nasıl gizleniyor?

Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden anında haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

sinek.org ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!